November, 2014. Na een intake van een uur zegt de psychiater dat het geschetste beeld veel weg heeft van een bipolaire stoornis. Mijn vader vertelt later dat zijn moeder, mijn oma, daar ook last van had. Prima, duidelijkheid. Studie gestaakt en maandenlang meer dan 12 uur per dag in bed na een periode van uitzinnigheid een jaar eerder. Er is dus toch een verklaring voor. Of, nou ja, ik gebruik het als verklaring. De kern van het probleem zit meer in het feit dat ik vanuit mijn eigen angst, onrust en spanning impulsief handel en in de problemen kwam. 

Het viel me afgelopen winter op hoe ik eerst de krokus en later de narcis hun pracht zag tonen aan de wereld. Het is een signaal dat van de natuur genieten lukt. Ook vind ik bevrediging als ik een boek uitlees of me verdiep in poëzie. Het zijn zinvolle verrijkingen van een soms angstig leven, waar ik – zo leer ik dankzij therapie – ook inzie dat ik bozer en sensitiever was dan ikzelf dacht. Zelfs voor eigen bescherming een ‘bully and attack modus’ inzette, terwijl ik juist dacht daar wars van te zijn. Niets menselijks is mij vreemd. 

Het komt voort uit: mag ik er ook zijn, en mag ik laten zien dat ik meetel? Ik ben meer dan mijn stemmingsstoornis. Houd me niet klein. Stop alsjeblieft met die neerbuigende en moralistische toon heb ik vaak gedacht als anderen zich zorgen maakten (“Gaat het wel goed?” Ofwel, ik zie dat het niet goed met je gaat.). C’est le ton qui fait la musique, dacht ik vaak. Je toon helpt mij niet, au contraire. Zei ik het maar, meestal bleef ik stil en vermeed een moeilijk gesprek/confrontatie.

Toen
Mijn fijne en veilige jeugd in een provinciestad kenmerkt zich door plezier in bewegen en spelend de wereld verkennen, ondanks lui oogje en trage motoriek. Het levert gelukkig nauwelijks gepest op. Naast school is het voetballen, muziek (drummen) en gamen – thank God for een smartphone vrije jeugd. Aan het eind van de middelbare school komen daar softdrugs en alcohol bij. Dat introversie en extraversie elkaar af en toe razendsnel afwisselen merkte ik zelf niet zo op. Als er tegen mij gezegd werd dat ik best wel intens kon zijn of wel te veel flauwe grapjes maakte, lachte ik het weg. Serieuze noties, bah!

Emoties en verloop
Onverwachte emoties kunnen mij snel uit evenwicht brengen, zeker als ik al slecht in mijn vel zit. Ik leer dat, net als bij mijn ouders, zusje en broertje, emoties en stemmingen het nodige met mij doen. Toen een buurman van verderop in de straat bij mijn ouders overleed, was het windtunnel-gevoel in mijn buik over zijn dood onverwacht intens. Niet abnormaal voor een kind waarschijnlijk, maar het sensitieve van mijn zijn kwam af en toe al om de hoek kijken.  

Na een aantal sombere episodes met en zonder alcohol en blowen, maar ook perioden van wekenlang aan ‘de bovenkant’ met conflicten, zoals uit studiebestuur gezet en weggaan bij oud-werkgever met een VSO (vaststellingsovereenkomst) na ruzie en stalkgedrag, ben ik van een diagnose NAO (niet anderszins omschreven) naar type I en vervolgens naar type II – na onder andere opvragen oud-dossier – gegaan. Bij de ggz spreek ik nu een begripvolle psychiater met lieve ogen en een prettig daadkrachtige sociaalpsychiatrische verpleegkundige. Ik slikte quetiapine als het echt slecht ging en een tijd lang lamotrigine. Momenteel alleen lithium. Dat bevalt. 

Dankzij mijn weergaloze vriendin, lieve ouders, relativerende, slimme vrienden, maar ook door liefde voor het leven die ik durf te voelen, ben ik minder bang. Ik ervaar minder de nare dreiging die ik zo inherent koppel aan wekenlang somber en angstig zijn. Het dreigende gevoel waardoor ik vaak niet durfde op te staan. Alles is immers eng en onmogelijk. Boos en jaloers op nagenoeg alles en iedereen, na zelf verdronken te zijn in eigen ambitie en geldingsdrang. Schaamte is overal. 

Voelen
YouTube-filmpjes kijken van scenes uit Into the wild (favo film) zou tot mijn ochtendritueel moeten behoren. Het raakt iets, ik weet niet wat, maar het is als een steen die in een vijver ringen in het water maakt. In mijn buik komt iets los, via mijn keel slik ik brokken weg terwijl mijn ogen nat worden. De rust die volgt is mij tegenwoordig veel waard. Nu ik door eigen ontslag al een jaar lang geen inkomen heb, ben ik gedwongen om te vertragen en te voelen. Geen betaald werk, beperkte uren vrijwilligerswerk, weinig vaste verplichtingen, maar in plaats daarvan introspectie, openheid en verdriet over pijn die ik anderen en mezelf heb aangedaan. 

Er blijven patronen die mij kwellen en anderen ontstellen. Gelukkig bestaan er ook verhalen en momenten van intimiteit en verlangen die kracht geven. Zolang ik blijf voetballen (lees: blijf spelen), kan ik uit mijn hoofd komen en psychologisch groeien. De neiging tot appjes negeren, afspraken afzeggen, mezelf kortom laten leiden door angst en onzekerheid wordt zo minder.

Nu 
Bipolariteit is voor mij: sneller enthousiast, sneller angstig, sneller op ‘versturen’ klikken, sneller alcohol en middelen en vervolgens de kater.  

Nu probeer ik open te zijn over falen op werk, afhankelijkheid van vriendin en anderen en zo voorzichtig iets meer te delen. In verbinding met anderen van herkenning, naar inzicht, naar nieuw gedrag. Het plezier uit mijn jeugd in leren en de wereld spelend verkennen komt soms weer terug. De duidelijkheid van de diagnose heeft mij, naast getob, ook écht geholpen. Ik durf, waakzaam maar ook met een gezonde dosis vertrouwen, vooruit te kijken. On y va!

---

Ik ben een 33-jarige man uit Nijmegen en woon samen met mijn vriendin en kat. Sinds 2014 ben ik in behandeling voor stemmingsproblematiek. Ik werkte als data-analist bij en voor gemeenten. Mijn vrijetijdsinvulling:  fietsen, muziek en wandelen. 

Into the wild scene (sub-deel ‘South Dakota’ van 5:31 t/m 7:39